KievitVeel verser aan huis kan het niet!

Boerenlandvogelbeheer

Weide- en akkervogelbeheer gaat over het in stand houden of verbeteren van het leefgebied voor weidevogels (o.a. kievit, grutto, tureluur, scholekster) en akkervogels (o.a. patrijs, grauwe gors, veldleeuwerik, gele kwikstaart).

Weidevogels

Een goed leefgebied voor weidevogels bestaat uit weilanden waar de vogels genoeg voedsel kunnen vinden, veilig zijn en waar de kuikens goed kunnen opgroeien.

Vernatting
Er zijn vochtige weilanden nodig voor weidevogels, met name in het voorjaar. In het moderne boerenland wordt de grondwaterstand tijdens het broedseizoen van de weidevogels vaak laag gehouden, zodat het gras vroeg kan groeien en het land goed bewerkbaar is. Door lage grondwaterstanden wordt de bodem echter te droog en te weinig doordringbaar voor de snavels van de weidevogels. Ook neemt de beschikbaarheid van voedsel (wormen, insecten) daardoor af. De vogels kunnen dan nog maar moeilijk aan voedsel komen. Daarvoor is een zachte en vochtige bodem nodig. Die is te realiseren door vernatting: plas-dras, natte greppels en het opzetten van het slootpeil.

Kruidenrijk grasland
Kuikens hebben vooral bloemrijk en insectenrijk grasland nodig.. Het grasland op een gangbaar agrarisch bedrijf is meestal weinig soortenrijk en kent vaak een dichte vegetatie met een eenvormige structuur. Door het gebrek aan verschillende grassoorten, bloemen en kruiden komen hier nog maar weinig insecten in voor. In zulk grasland is voor kuikens van weidevogels dus niet genoeg voedsel te vinden, de kuikens verhongeren hier. Kruidenrijk grasland ontstaat door langjarig extensief beheer, dus: hoog slootpeil, minder bemesten, frequent maaien (na het broedseizoen) en afvoeren en inzaaien van kruidenmengsels.

Laat maaien en nestbescherming
De weilanden waar de weidevogels leven moeten pas later in het seizoen gemaaid worden. Het gras wordt op een gangbare boerderij tegenwoordig al vroeg in het seizoen voor de eerste keer gemaaid en vervolgens meerdere malen tijdens het broedseizoen. Als er geen nestbescherming plaatsvindt, worden aanwezige nesten kapot gemaaid. En als er nesten zijn kunnen de kuikens worden dood gemaaid of vallen ze in het korte gras gemakkelijk ten prooi aan roofdieren.

Akkervogels

Akkervogels hebben drie basisbehoeften: veilige broedgelegenheid en dekking, zomervoedsel dichtbij het nest en wintervoedsel. Vroeger voorzag de landbouw als vanzelf in deze basisbehoeften en waren er veel akkervogels. Maar door de moderne landbouw staat de leefomgeving van akkervogels onder druk. Met een betere inrichting en beter beheer van het platteland kunnen we deze leefomgeving verbeteren, zodat akkervogels veilig kunnen broeden en jaarrond voedsel kunnen vinden.

Een wintervoedselveldje is een perceel waar granen en andere zaaddragende planten niet worden geoogst of ondergeploegd, maar tot ver in de winter blijven staan. Ze vormen in de herfst en winter een rijke voedselbron voor vogels en bieden ook dekking.

Een vogelakker bestaat uit een afwisseling van stroken met een meerjarig groenvoedergewas (luzerne of klaver) en stroken natuurbraak ingezaaid met grassen, granen en kruiden. Het aandeel luzerne of klaver in de vogelakker bedraagt ongeveer 75% van de oppervlakte en kan worden benut als groenvoer in de veehouderij.

Na de oogst van graangewassen blijven op het land graanstoppels achter: de afgesneden stengels van de graanplanten en andere oogstresten, waaronder gemorste graankorrels. Graan wordt relatief vroeg in de zomer (juli/augustus) geoogst. In de stoppels kan zich dan nog een onkruidvegetatie ontwikkelen. Een deel daarvan komt tot bloei en zaadzetting. Dat is erg aantrekkelijk voor vogels.

Meerjarige akkerranden zijn akkerranden die niet gemaaid worden, maar ingezaaid worden met een mengsel van grassen, kruiden en granen. Ze worden niet bemest en niet bespoten. Vogels gebruiken deze akkerranden om voedsel te zoeken en dekking te vinden. Sommige soorten maken er ook hun nest.

Keverbanken zijn stroken land die 40-50 cm hoger worden gemaakt dan de omliggende akker. Zo'n verhoogde strook van drie meter breed wordt ingezaaid met een gras-en-kruidenmengel en er liggen meerdere stroken naast elkaar. Dat voorziet insecten, zoals loopkevers, van een prima leefgebied. En het biedt akkervogels van voedsel én een veilige broedplek in het akkerland: een plek die niet met machines wordt bewerkt en jaarrond dekking biedt.


Downloads

Scholekster (Vogelbescherming)

Ecologie van weidevogels (Vogelbescherming)

Kennisbundeling voor bescherming en beheer

Bemesting (Vogelbescherming)

Beweiding (Vogelbescherming)

Maaien (Vogelbescherming)

Kievit (Vogelbescherming)

Tureluur (Vogelbescherming)

Praktijkvragen en tips veldexcursie akkervogels (Veldexcursie)

Praktijkvragen en tips veldexcursie akkervogels

Informatie over akkervogels (Vogelbescherming)

Informatie over akkervogels (Vogelbescherming)

Beheer vernatting (Vogelbescherming)

Eenden (Vogelbescherming)

Beheer Kievit (Vogelbescherming)

Weidevogels & Weidevogelbeheer (Vogelbescherming)

Grutto (Vogelbescherming)

Patrijsfolder (ANLV Geestgrond)

Op weg naar een natuurinclusieve en duurzame landbouw (Alterra WUR)

Nieuws

WeideWinst-website biedt melkveehouder praktische tips

Hoe zorg je met weinig moeite en kosten voor meer biodiversiteit op je bedrijf?

Op de nieuwe website www.weidewinst.nl staan handige én praktische maatregelen voor melkveehouders. Denk aan meer en vroeger beweiden, afwisseling in de maaipercelen (kleinere aaneengesloten blokken) en/of een aangepaste bemesting. Eenvoudige maatregelen waarmee je met weinig moeite en kosten meer biodiversiteit realiseert. Bovendien bieden deze maatregelen ook nog voordelen voor je bedrijf. Dubbele winst dus, vandaar de naam WeideWinst.

WeideWinst is een gezamenlijk initiatief van Louis Bolk Instituut, PPP-Agro Advies, Veenweiden Innovatiecentrum (VIC) en Van Hall Larenstein. Zij zetten zich in voor meer biodiversiteit en het behoud van weidevogels in de provincie Zuid-Holland. Daarvoor brengen zij kennis, ervaring, praktijkonderzoek en wetenschappelijk onderzoek in. Die inbreng wordt vertaald naar praktische tips en maatregelen waarmee melkveehouders concreet aan de slag kunnen op hun bedrijf. Goede samenwerking met de boeren is daarbij een belangrijke voorwaarde. Daarom gebeurt onderzoek bij boeren op het land en zijn zij betrokken bij het uitdenken en -testen van maatregelen.

Deze website is een van de activiteiten van 'Winst en Weidevogels', een project gefinancierd door de provincie Zuid-Holland.

Zuid-Holland biedt boerenlandvogels de ruimte

De provincie Zuid-Holland gaat samen met agrariërs, natuurorganisaties en vrijwilligers zorgen voor extra leefruimte voor akker- en weidevogels zoals de grutto en de kievit. De laatste jaren daalden de aantallen weide- en akkervogels in heel Nederland sterk. Doel is om deze trend te keren. Hoe de partijen dit gaan doen staat in het Zuid-Hollandse Actieplan Boerenlandvogels 2019-2027.

Gedeputeerde Han Weber: “Ondanks inspanningen van velen gaat het al jaren niet goed met typisch Hollandse vogels zoals de grutto, de scholekster, en de patrijs. Daarom moeten we nog meer investeren om het tij te keren. Want als het niet goed gaat met deze dieren, zegt dat iets over de staat van ons landschap – ons natuurlijk kapitaal. Daarom hebben we nu het Actieplan Boerenlandvogels opgesteld, en steken we samen de handen uit de mouwen voor onze boerenlandvogels.”

 
Ook de NMZH is blij met het actieplan voor de Boerenlandvogels 2019-2027. Directeur Alex Ouwehand: “Een gerichte en meerjarige aanpak die gezamenlijk met alle betrokken partijen en de vele vrijwilligers wordt uitgevoerd is nodig om de weidevogels en akkervogels te behouden voor Zuid-Holland. De afgelopen jaren is het aantal boerenlandvogels gedecimeerd, met onze gezamenlijke inzet gaan we deze ontwikkeling keren en de juiste omstandigheden in Zuid-Holland creëren voor vitale populaties om uiteindelijk weer meer boerenlandvogels welkom te heten in Zuid-Holland.”

Concrete maatregelen
Het Actieplan Boerenlandvogels is opgesteld in samenwerking met BoerenNatuur Zuid-Holland, de collectieven voor Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer, natuurbeheerders, vrijwilligers, Natuur- en Milieufederatie Zuid-Holland  en het Zuid-Hollandse kennisteam.
Er staan concrete maatregelen in om akker- en weidevogels (samen ook wel ‘boerenlandvogels’ genoemd) meer ruimte te bieden:

  • Aanleg van drassige plekken in graslanden op boerenland. In Zuid-Holland zijn inmiddels meer dan 100 ‘plasdras’-gebiedjes aangelegd en er komen er nog net zoveel bij. Daarnaast creëert de provincie in een aantal polders ook op eigen graslanden plasdras-gebieden.
  • Extra ruimte voor het verbeteren van de kwaliteit van de weide- en akkervogelgebieden. Op boerenland onder andere door aanleg van percelen met kruidenrijker grasland en beperking van de mestgift; in reservaten vooral door het verhogen van het waterpeil;
  • Inrichten van kerngebieden voor weidevogels op grond van de provincie; zoals in de Zuidpolder van Delfgauw, in samenwerking met gemeenten en Staatsbosbeheer;
    In drie regio’s onderzoek naar mogelijkheden om het aantal insecten, het bodemleven en de oppervlakte aan kruidenrijk grasland te verhogen;
  • Extra cursussen voor vrijwillige weidevogelbeschermers


Zorg van ons allemaal
Het aantal weide- en akkervogels is de afgelopen decennia sterk afgenomen: tussen 1990 en 2014 is het aantal grutto’s in ons land met 58% afgenomen. Het aantal scholeksters is in dezelfde periode met 68% gedaald. De achteruitgang van deze karakteristieke soorten is niet alleen slecht nieuws op zichzelf, maar laat ons ook zien dat het niet goed gaat met onze leefomgeving. Weidevogels hebben bloem- en kruidenrijke graslanden nodig en de patrijs juist variatie in het landschap. Dat zorgt voor voldoende voedsel in de vorm van insecten, wormen en zaden, en voor schuilmogelijkheden tegen roofdieren. Als aan een of meer van die voorwaarden niet voldaan is, kunnen op termijn ook voor de mens belangrijke functies als bestuiving van gewassen, natuurlijke plaagbestrijding en wateropslag in het gedrang komen. Kortom de teruggang van de natuur van het boerenland is een zorg van ons allemaal.

Gezonde en aantrekkelijke leefomgeving
Zuid-Holland investeert in een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving. Meer waterrijke en diverse natuur om ons heen draagt bij aan onze gezondheid, verhoogt de biodiversiteit en zorgt ervoor dat we tegen een klimaatstootje kunnen. Daarom werkt de provincie samen met inwoners, andere overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties aan een Zuid-Holland met ruimte voor natuur en mens. Het Actieplan Boerenlandvogels is te vinden op de website van de provincie Zuid-Holland

Copyright © NMZH