De Drie WeddenConsument wil steeds vaker een verantwoord en gezond geproduceerd stukje vlees

Kruidenrijke graslanden

Veel graslanden worden tegenwoordig gedomineerd door Engels raaigras - goed voor een hoge melkproductie, maar niet voor de biodiversiteit. Kruidenrijke graslanden zijn een simpele maatregel om zowel de diergezondheid als ook de biodiversiteit te verbeteren.  
Onder kruidenrijk grasland verstaan we grasland met een mix van grassen en kruiden. Deze graslanden kunnen worden beweid en gemaaid en vragen relatief hoge waterstanden en lichte bemesting.

De diverse samenstelling van kruidenrijke graslanden zorgt ervoor dat het vee een betere samenstelling aan mineralen en sporenelementen binnenkrijgt tijdens de weidegang. Er hoeven dan minder supplementen en medicijnen aan het ruwvoer toegevoegd te worden. Bovendien kan het kruidenrijk grasland ook gehooid worden en vormt dan een voedzame bron van ruwvoer. Niet alleen voor droogstaande koeien en jongvee, maar ook als onderdeel van het rantsoen van productieve melkkoeien.

Vitaliteit van de bodem
Naast de gezondheidsvoordelen die kruiden in het grasland voor de koeien kunnen opleveren, zijn er ook grote voordelen voor de bodem en de ondergrondse biodiversiteit. Door de diversiteit aan planten ontstaat er een veelzijdiger structuur in de bodem, die de vitaliteit van de bodem versterkt. Bovendien wordt het grasland door de grotere diversiteit beter bestand tegen droge perioden of perioden van veel regenval, doordat de verschillende soorten op verschillende omstandigheden zijn aangepast.

Verscheidenheid aan insecten
Niet alleen de ondergrondse biodiversiteit krijgt een boost door kruidenrijke graslanden, ook de bovengrondse flora en fauna krijgt veel meer kans. Door de diversiteit aan kruiden en grassen wordt een verscheidenheid aan insecten aangetrokken die weer een belangrijke voedselbron vormen voor weidevogels. Met name kuikens hebben veel meer kans om te overleven in een kruidenrijk grasland dan in een eenzijdig samengesteld grasland.

Kruidenrijk grasland kan men ontwikkelen via verschraling en een aanpassing van de waterhuishouding of door herintroductie van zaadmengsels. Veel succesvol gebruikte mengsels bevatten onder andere verschillende grassoorten (kamgras, beemdgras en zwenkgras), kruiden (pinksterbloemen, boterbloemen en weegbree) en verschillende klaversoorten.
 

Downloads

Kruidenrijk grasland goed voor koe (Boerenbond)

We zien een hernieuwde belangstelling voor kruiden in grasland, en niet alleen in de biologische veehouderij. Natuurlijke graslanden met inheemse planten zijn waardevol op het vlak van voederwaarde, mineralen en diergezondheid.

Van gepeperd naar gekruid grasland (Louis Bolk Instituut)

Over de functionaliteit van kruiden in grasland. In deze publicatie staan de voor- en nadelen op een rij. Verder staan er handige tips in voor een succesvolle introductie van een kruidenrijk grasland.

Kruidenrijk grasland (praktijknetwerk 'Natuurlijk' kruidenrijk gras)

Een groot deel van de melkveebedrijven in Nederland boert met haar hoogproductief melkvee op het scherpst van de snede. Met gevolg extra kosten door gezondheidsproblemen van het vee. De laatste jaren neemt de waardering voor meer kruiden in het grasland weer toe. Enerzijds vanuit behoud en versterking van de biodiversiteit in het landelijke gebied en anderzijds vanuit diergezondheid.

Nieuws

Tweede themabijeenkomst Kruidenrijk grasland

Op dinsdagavond 10 december 2019 organiseerde de Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland samen met De Groene Motor opnieuw een kennisbijeenkomst rond het thema ‘Kruidenrijk grasland’.

Na een eerdere bijeenkomst deze zomer in Zoeterwoude, waren we ditmaal te gast op het biologisch-dynamische melkveebedrijf van Kees en Maria van Gaalen in Noordeloos. In de groepsruimte boven de stal hield Jan de Wit (DWC advies en voormalig adviseur Louis Bolk-instituut) een presentatie over kruidenrijk grasland.

Kees van Gaalen vertelde vervolgens hoe hij op zijn bedrijf met natuurlijk inclusieve landbouw bezig is. De avond werd afgesloten met een gesprek met de deelnemers onder leiding van Theo Vogelzang van LandschappenNL.

Jan de Wit ging in op de vraag wat kruidenrijk gras voor weidevogels betekent en hoe je er als boer voor zorgt dat er op het juiste moment in het seizoen een aantrekkelijk biotoop voor de weidevogels staat. En wel zo, dat het tegelijk ook een goede opbrengst aan gras oplevert. Kruidenrijk grasland is goed voor insecten en dus voor weidevogels, want insecten zijn weer het hoofdvoedsel voor de kuikens. Ook voor de gezondheid van het vee is kruidenrijk gras goed en dat is weer gunstig voor de boer. Als het aandeel kruiden ten opzichte van het aandeel grassoorten toeneemt, daalt wel de opbrengst in veevoer. Het is dus zoeken naar een goede balans.


Uiteindelijk is divers grasland stabieler en mineraalrijker en heeft daarmee ook voordelen voor diergezondheid en het voorkomen van ongewenste niet-eetbare kruiden. Ook heeft het een effect op de melkkwaliteit. Vooral soorten als cichorei, smalle weegbree, paardenbloem doen het goed in productief grasland. Vaak ook duizendblad en karwij en soms rolklaver, wilde peen, leeuwentand en pimpernel. Klavers hebben een gunstig effect op de bodem en zorgen daarmee ook voor toename van het aantal wormen in de bodem. Witte klaver kan goed tegen beweiden.


Het moment van inzaaien is ook van belang, omdat gras bij lagere temperatuur kiemt dan de meeste kruidachtige soorten. Uit onderzoeken van het Louis-Bolk onderzoek bleek wel dat het realiseren van kruidenrijk gras niet eenvoudig is. Zeker op voedselrijke grond als veen is dit een langdurig proces.

Inzaaien op veen is meestal niet aan te raden omdat de werkzaamheden ook organische stof mobiliseert. Te rijke grond is een lastig uitgangspunt voor omschakeling naar kruidenrijk grasland. Bij een productie van meer dan 8 ton droge stof/ha/jaar is dit pas zinvol. Bij rijkere bodem moet eerst verschraald worden door niet te mesten en wel te maaien en af te voeren. 


Uit de discussie en praktijkervaringen van aanwezigen, bleek ook nu dat aanpassingen van de bedrijfsvoering voor meer weidevogels maatwerk is. Kruidenrijk grasland in de goede vorm heb je niet zomaar en is niet de enige factor van belang. Het is een onderdeel van een goed mozaïek op polderniveau waarin oudervogels en kuikens kunnen eten, schuilen en rusten en daarvoor op het juiste moment de geschikte vegetatiehoogte en structuur ter beschikking hebben.
Juist daarom is goede communicatie en uitwisseling van praktijkervaringen tussen betrokken boeren, vrijwilligers en terreinbeheerders van belang. In dat opzicht was ook deze bijeenkomst weer heel waardevol, want zowel weidevogelvrijwilligers als boeren met uiteenlopende bedrijfsmodellen waren aanwezig en wisselden ervaringen uit.

Kringloopboeren in Midden-Delfland gaan aan de slag met kruidenrijk grasland

De belangstelling voor kruidenrijk grasland neemt op veel plaatsen toe. Binnen de verdiepingsgroep Kringloopboeren Midden Delfland is er dit jaar gekeken naar de ervaringen met kruidenrijk grasland. Ook in Midden-Delfland gaan er dit najaar zes melkveehouders, onder begeleiding van het Louis Bolk instituut, aan de slag met de inzaai van productief kruidenrijk grasland.

Lees het artikel van Midden In Delfland

Copyright © NMZH