Blijf op de hoogte

Nieuws

Tweede themabijeenkomst Kruidenrijk grasland

Op dinsdagavond 10 december 2019 organiseerde de Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland samen met De Groene Motor opnieuw een kennisbijeenkomst rond het thema ‘Kruidenrijk grasland’.

Na een eerdere bijeenkomst deze zomer in Zoeterwoude, waren we ditmaal te gast op het biologisch-dynamische melkveebedrijf van Kees en Maria van Gaalen in Noordeloos. In de groepsruimte boven de stal hield Jan de Wit (DWC advies en voormalig adviseur Louis Bolk-instituut) een presentatie over kruidenrijk grasland.

Kees van Gaalen vertelde vervolgens hoe hij op zijn bedrijf met natuurlijk inclusieve landbouw bezig is. De avond werd afgesloten met een gesprek met de deelnemers onder leiding van Theo Vogelzang van LandschappenNL.

Jan de Wit ging in op de vraag wat kruidenrijk gras voor weidevogels betekent en hoe je er als boer voor zorgt dat er op het juiste moment in het seizoen een aantrekkelijk biotoop voor de weidevogels staat. En wel zo, dat het tegelijk ook een goede opbrengst aan gras oplevert. Kruidenrijk grasland is goed voor insecten en dus voor weidevogels, want insecten zijn weer het hoofdvoedsel voor de kuikens. Ook voor de gezondheid van het vee is kruidenrijk gras goed en dat is weer gunstig voor de boer. Als het aandeel kruiden ten opzichte van het aandeel grassoorten toeneemt, daalt wel de opbrengst in veevoer. Het is dus zoeken naar een goede balans.


Uiteindelijk is divers grasland stabieler en mineraalrijker en heeft daarmee ook voordelen voor diergezondheid en het voorkomen van ongewenste niet-eetbare kruiden. Ook heeft het een effect op de melkkwaliteit. Vooral soorten als cichorei, smalle weegbree, paardenbloem doen het goed in productief grasland. Vaak ook duizendblad en karwij en soms rolklaver, wilde peen, leeuwentand en pimpernel. Klavers hebben een gunstig effect op de bodem en zorgen daarmee ook voor toename van het aantal wormen in de bodem. Witte klaver kan goed tegen beweiden.


Het moment van inzaaien is ook van belang, omdat gras bij lagere temperatuur kiemt dan de meeste kruidachtige soorten. Uit onderzoeken van het Louis-Bolk onderzoek bleek wel dat het realiseren van kruidenrijk gras niet eenvoudig is. Zeker op voedselrijke grond als veen is dit een langdurig proces.

Inzaaien op veen is meestal niet aan te raden omdat de werkzaamheden ook organische stof mobiliseert. Te rijke grond is een lastig uitgangspunt voor omschakeling naar kruidenrijk grasland. Bij een productie van meer dan 8 ton droge stof/ha/jaar is dit pas zinvol. Bij rijkere bodem moet eerst verschraald worden door niet te mesten en wel te maaien en af te voeren. 


Uit de discussie en praktijkervaringen van aanwezigen, bleek ook nu dat aanpassingen van de bedrijfsvoering voor meer weidevogels maatwerk is. Kruidenrijk grasland in de goede vorm heb je niet zomaar en is niet de enige factor van belang. Het is een onderdeel van een goed mozaïek op polderniveau waarin oudervogels en kuikens kunnen eten, schuilen en rusten en daarvoor op het juiste moment de geschikte vegetatiehoogte en structuur ter beschikking hebben.
Juist daarom is goede communicatie en uitwisseling van praktijkervaringen tussen betrokken boeren, vrijwilligers en terreinbeheerders van belang. In dat opzicht was ook deze bijeenkomst weer heel waardevol, want zowel weidevogelvrijwilligers als boeren met uiteenlopende bedrijfsmodellen waren aanwezig en wisselden ervaringen uit.

Digitale special ‘Biodiversiteit’ is uit!

Het derde themanummer van het Regiebureau POP gaat over biodiversiteit.

Meer dan ooit staat het behoud van biodiversiteit op de politieke agenda en houdt de gemoederen bezig. Met de negatieve uitspraak van de Raad van State over de PAS stagneert de vergunningverlening en lijkt er een nieuwe tegenstelling te ontstaan tussen biodiversiteit en andere belangen als voedselproductie, wonen en mobiliteit. Dat is jammer, want de meeste Nederlanders geven om de natuur, willen wonen in een mooie leefomgeving en kunnen genieten van een gezond en gevarieerd voedselaanbod. Het is ook jammer, omdat er juist veel initiatieven vanuit de landbouw worden ondernomen om bij te dragen aan het versterken van de biodiversiteit.

Hoe draagt POP bij?
Met de inzet van geld uit het Europese Plattelandsontwikkelingsfonds wordt door het Rijk en de provincies volop ingezet op het versterken van de biodiversiteit. Het themanummer laat aansprekende voorbeeldprojecten zien van mooie verbindingen tussen landbouw en natuur. Een van deze projecten is Natuurlijk Boeren. In het themanummer daarover een mooi artikel met onze Natuurlijk Boeren boer Jeroen van der Kooij en projectleider Fleur.

Lees het losse artikel

Lees het hele nummer

Weidevogelbeheer met voorweiden

Binnen het agrarisch weidevogelbeheer geldt vaak een latere maaidatum, tot half juni. Dat is niet altijd gunstig, omdat het gewas dan te zwaar kan worden. Met voorweiden wordt een deel van dit probleem opgelost.

Voor graslandpercelen met een beheerpakket voor weidevogels geldt vaak een uitgestelde maaidatum tot 1, 8 of 15 juni. Maar door dit uitgestelde maaibeheer ontstaat vaak een zwaar gewas. Dat is niet ideaal voor de weidevogels die een open structuur verlangen om te kunnen foerageren. Een bijkomend nadeel is dat er na het maaien een holle zode ontstaat. Het duurt lang voordat de grasmat hersteld is.

Voorweiden
Je kunt die problemen voorkomen door voorweiden. Er zijn nu beheerpakketten met mogelijkheid tot voorweiden. Je beweidt een perceel dan tot 1 of 8 mei. Daarna wordt het perceel vier tot zes weken met rust gelaten. Om te onderzoeken wat het effect is van dit voorweiden is in 2018 op het Kennis Transfer Centrum (KTC) Zegveld een praktijkproef uitgevoerd. Ook in Friesland is een vergelijkbare proef uitgevoerd. Vakblad V-focus beschrijft de resultaten van die proef in het artikel 'Voorweiden voor weidevogels'.

Grasopbrengst
Uit de proef blijkt dat de opbrengst van de eerste snede na voorweiden duidelijk lager is (3,2 tot 4,6 ton droge stof per hectare.) dan wanneer niet wordt voorgeweid (6,7 tot 7,3 ton per hectare.). Maar die lagere opbrengst wordt deels gecompenseerd door opname tijdens het voorweiden (1,9 tot 2,5 ton per hectare). Bovendien blijkt dat zonder voorweiden de snedes veel zwaarder zijn wat een holle zode tot gevolg heeft. De graszode heeft dan meer tijd nodig om te herstellen. Door de betere hergroei na de eerste snede bij voorweiden worden de grasopbrengsten bij de volgende snedes duidelijk hoger.

Het vakblad concludeert dat voorweiden een deel van de problemen van beheerpakketten met een uitgestelde maaidatum kan verhelpen. Maar er zijn wel aandachtspunten. Zo moet je het bemestingsplan aanpassen. En als voorweiden lastig is omdat het te beheren perceel op afstand ligt, kan er ook worden voorgeweid met jongvee. Veel informatie over weidevogelbeheer kan worden gevonden op de website van het project ‘Winst en Weidevogels’.

Bron: Groen Kennisnet

Biodivers boeren gelanceerd

Het boek 'Biodivers boeren – De meerwaarde van de natuur voor het boerenbedrijf' geschreven door Jan Willem Erisman en Rosemarie Slobbe is tijdens het tweedaags congres Natuurinclusieve landbouw aan de minister van LNV, Carola Schouten aangeboden. 

Het boek legt de nadruk op de functionaliteit van agro-ecologie, hoe een agrarisch bedrijf baat kan hebben bij verschillende agro-ecologische maatregelen en welke keuzes een boer van nu kan maken en welke ingrepen het overwegen waard zijn. Ook wordt er ingegaan op de maatregelen die alleen de overheid kan nemen, en welke verantwoordelijkheid de agrobusiness, de burger en consument dragen.

Dit boek is geschikt voor boeren in opleiding, ondernemers in het boerenbedrijf, landschapsspecialisten, maar ook voor bestuurders, beleidsontwikkelaars en opiniemakers is dit een verhelderend boek.

Meer informatie over boek en congres

Veel animo voor Verdienmodellen Natuurinclusieve landbouw

Op dinsdagavond 5 november organiseerde de Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland samen met De Groene Motor een kennisbijeenkomst rond het thema ‘Verdienmodellen voor Natuurinclusieve Landbouw’. Ruim 30 boeren, vrijwilligers en terreinbeheerders wisselden kennis en ervaringen uit over deze verdienmodellen.

De bijeenkomst vond plaats op Hoeve Biesland, het biologisch-dynamische melkveebedrijf van Jan en Mieke Duijndam in Delfgauw en werd begeleid door Theo Vogelzang. De avond ging van start met een inleiding door Nico Polman van Wageningen Economic Research.

Volgens Polman is dè succesfactor voor natuurinclusieve landbouw een effectief verdienmodel voor een bedrijf waarin de natuur centraal staat in alle facetten van de bedrijfsvoering. Er wordt daarbij dus niet alleen geld verdiend met agrarische productie, maar er wordt ook waarde gecreëerd voor en met de natuur. Die waarde wordt gecreëerd door natuurwaarden of opbrengsten uit de natuur te vermarkten en door eigenschappen van de natuur te benutten in de bedrijfsvoering (en daarmee in sommige gevallen ook kosten te besparen).

Doordat de bedrijfsstructuur, ontwikkelmogelijkheden en eigenschappen van de omgeving per bedrijf verschillen, is het natuurinclusieve verdienmodel van elk bedrijf uniek. Een blauwdruk is moeilijk te geven. Het verdienmodel staat of valt bij de invulling van iedere individuele ondernemer.

In de publicaties Boeren in Beweging en Verdienmodellen Natuurinclusieve Landbouw worden diverse verdienmodellen opgesomd. Ze zijn te groeperen naar thema: samenwerken, verbreden, natuurbeheer, de bodem.

  • Verdienmodellen kunnen gebaseerd zijn op het realiseren van meerwaarde voor meerdere bedrijven gezamenlijk, via bijvoorbeeld natuurbeheer. In dat geval wordt vaak ook samengewerkt met andere partijen zoals terreinbeheerders, afnemers en maatschappelijke organisaties.
  • Natuurinclusieve verdienmodellen kunnen gebaseerd zijn op de combinatie van veehouderij en akkerbouw of multifunctionele activiteiten op het bedrijf, zoals zorg, recreatie, educatie of produktie en vermarkting van streekproducten.
  • Een derde groep verdienmodellen kenmerkt zich doordat natuurbeheer onderdeel van het verdienmodel van het bedrijf is. Bijvoorbeeld een veehouderij die, naast de productie van melk en vlees, op contractbasis natuur en landschap beheert op grond van een terreinbeheerder.
  • Tot slot, kan de bodem de kern van het verdienmodel zijn. Investeren in de betere bodemstructuur en - vruchtbaarheid door toepassing van niet-kerende grondbewerking (NKG) kan leiden tot lagere kosten en hogere opbrengsten. 

Volgens gastheer Jan Duijndam staat of valt een effectief verdienmodel met motivatie, geduld en ondernemerschap. Hij heeft al meer dan 20 jaar geleden een omslag gemaakt naar een extensieve wijze van boeren en blijft vooruitdenken. Zijn verdienmodel is vooral gebaseerd op de overlap van de overheidsvergoedingen voor natuurbeheer en de meerprijs die consumenten willen betalen voor biologisch-dynamische producten. Belangrijk zijn afspraken voor de lange termijn met overheden en terreinbeheerders, want die maken investeringen mogelijk. Duijndam beschouwt de overheid als een klant: Wil de overheid doelen behalen op het gebied van biodiversiteit? Dan heeft dat een prijs.

Vanuit de zaal werd gewezen op het ontbreken van natuurinclusieve landbouw in het curriculum van het groene onderwijs. Wellicht dat de Green Deal Natuurinclusieve Landbouw Groen Onderwijs daarbij voor een ommekeer kan zorgen.

Een aanwezige noemde ook de houding van erfbetreders, die natuur en landschap vaak niet beschouwen als integraal onderdeel van een verdienmodel. Waarop een aanwezige akkerbouwer een warm pleidooi voor omschakelen naar natuurinclusievelandbouw hield: een betere bodem en meer biodiversiteit leiden tot hogere opbrensten én een volhoudbaar systeem. Vanuit de zaal werd dit ondersteund. Als we natuur en landschap gaan zien en waarderen als een onderdeel van het boerenbedrijf en de boer als beheerder daarvan belonen, kunnen we toe naar een duurzamer landbouwsysteem, waar ook meer ruimte is voor biodiversiteit.

Boer zoekt kennis over natuurinclusieve landbouw

Boeren en tuinders hebben behoefte aan kennis over natuurinclusieve landbouw op internet. Ook horen ze graag ervaringen van andere boeren en bedrijfsadviseurs. Dat blijkt uit onderzoek van Wageningen University & Research, het Louis Bolk Instituut en Aequator Groen & Ruimte.

Lees het hele artikel van Nieuwe Oogst

Toekomstbeelden van natuurinclusieve landbouw

De roep vanuit de maatschappij om een andere, meer duurzame landbouw groeit. Met een meer natuurinclusieve landbouw, een vorm van landbouw die natuur als partner beschouwt, kun je werken aan herstel van biodiversiteit. Natuurinclusieve landbouw is in feite boeren met biodiveristeit, zo is te lezen in het rapport over toekomstbeelden van natuurinclusieve landbouw van de Wageningen Universiteit. Op steeds meer plekken in Nederland willen diverse partijen ermee aan de slag. In verschillende provincies lopen momenteel actieplannen, regio-deals of living labs voor natuurinclusieve landbouw.

Roel van Buuren genomineerd als beste graslandboer 2019!

Onze Natuurlijk boeren boer Roel van Buuren is genomineerd als beste graslandboer 2019!

En dat vinden wij natuurlijk heel erg leuk

Het jerseykoppel van Roel van Buuren krijgt in het weideseizoen twee keer per dag een nieuwe strip gras en produceert meer dan 90 procent van de melk uit eigengeteeld gras. Het krachtvoerverbruik ligt op een spaarzame 6 kilo per 100 kilo melk. ‘Vier jaar geleden werden we nog voor gek versleten, maar inmiddels komen er al excursies om te kijken hoe wij kruiden in bestaand grasland hebben geïntegreerd.’

Bron: Veeteelt.nl

Lees het hele artikel

Kringloopboeren in Midden-Delfland gaan aan de slag met kruidenrijk grasland

De belangstelling voor kruidenrijk grasland neemt op veel plaatsen toe. Binnen de verdiepingsgroep Kringloopboeren Midden Delfland is er dit jaar gekeken naar de ervaringen met kruidenrijk grasland. Ook in Midden-Delfland gaan er dit najaar zes melkveehouders, onder begeleiding van het Louis Bolk instituut, aan de slag met de inzaai van productief kruidenrijk grasland.

Lees het artikel van Midden In Delfland

Campagne De Kortste Weg van start

Op zaterdag 14 september is tijdens de jaarlijkse Prinsjesmarkt in Den Haag de campagne ‘De Kortste Weg’ van start gegaan. Met deze campagne worden consumenten uit Zuid-Holland opgeroepen om vaker te kiezen voor voedsel uit de regio. “Die keuze levert namelijk veel voordelen op”, zegt Alex Ouwehand, directeur van de Natuur- en Milieufederatie Zuid-Holland en een van de initiatiefnemers. “De impact op het milieu is lager, het stimuleert duurzame landbouw, boeren en producenten ontvangen een eerlijke prijs en consumenten kunnen kiezen uit een gevarieerd aanbod van gezonde en verse producten.” Deze lokale producten zijn rechtstreeks bij boeren te koop maar ook te bestellen via de website dekortsteweg.nl. Het officiële startsein voor de campagne werd in Den Haag gegeven door Jan Duijndam (een van de deelnemende boeren) en de gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland, Adri Bom-Lemstra, die daar het eerste proefpakket in ontvangst nam.

“De grenzen van onze huidige voedselproductie komen in zicht”, zegt Ouwehand. “Het klimaat verandert, de bodem degradeert, insecten sterven uit, schoon water wordt schaars en boeren klagen over te lage prijzen voor hun producten. Daarom moeten we ons voedselsysteem radicaal veranderen. Een eerste stap in die voedseltransitie is om producten die zijn geproduceerd in een bepaalde regio, daar ook zoveel mogelijk te verhandelen.” Boer Duijndam: “Dit zorgt voor gelijkwaardiger relaties tussen boer en consument en creëert een gevoel van betrokkenheid. Dankzij de eerlijke prijs die wij hier voor onze producten ontvangen, krijgen we meer ruimte om met respect voor dieren, het landschap en biodiversiteit ons werk te doen.” Zo wordt duurzame landbouw gestimuleerd.

Ook gedeputeerde Bom-Lemstra is blij met het initiatief. “Ik steun dit project van harte. Het sluit aan bij de ambitie van de provincie: gezond, duurzaam en betaalbaar eten voor iedereen. Het draagt uiteindelijk ook bij aan een mooier en gezonder landschap. Door De Kortste Weg te kiezen, en dus lokale producten te eten, draag je hieraan bij. Bovendien smaakt het nog fantastisch ook!” Wie via De Kortste Weg en deelnemende aanbieders producten koopt, draagt met elke aankoop bovendien bij aan meer natuur in Zuid-Holland.

Met het startschot van de campagne tijdens de Prinsjesmarkt is ook de website gelanceerd. Op www.dekortsteweg.nl is een overzicht te vinden van alle deelnemende boeren in de buurt, men kan een proefpakket met vers voedsel uit Zuid-Holland bestellen en het manifest lezen, waarin de gemeenschappelijke strijdwaarden zijn geformuleerd. Iedereen is – zowel online als offline – van harte uitgenodigd deel uit te maken van deze gemeenschap.

De Boerderij zet onze website in het zonnetje

Op de website Deboerderij.nl is een leuk stuk geplaatst over natuurlijkboeren.nl. 

 

TLC zoekt huiden van biologische koeien

Trace your Leather Cooperative (TLC) zoekt biologische boeren die samen met het hen een partnerschap aan willen gaan. „We willen dat de consument, naast biologisch en niet-biologisch vlees, ook kan kiezen voor producten met leer van biologische koeien”, zegt Matthea van Staden. „Dat kan alleen als we samenwerken.”

 

Dat de consument nu de keuze nog niet kan maken tussen bijvoorbeeld een tas met leer van een biologische koe, bracht TLC op het idee dat te organiseren. Na wat speurwerk kwamen Matthea en haar collega erachter dat het voor boeren lastig was om de huiden van hun koeien terug te krijgen. „Als je een laag aantal huiden terugvraagt bij de slachter, dan kan dat haast niet. Vier of vijf huiden kun je niet laten looien. Als we meer biologische melkveehouders bij elkaar brengen, dan hebben we meer huiden en dan kunnen we dit beter organiseren”, legt Van Staden uit.

 

Zie het gehele artikel in Melkvee.nl en kijk of je mee kunt en wil doen.

Agenda

06Feb

ToekomstGLB-netwerkborrel

Met veel plezier nodigen natuur-en milieuorganisaties u uit voor een nieuwe GLB-borrel. De borrel vindt op donderdag 6 februari 2020 plaats, met als thema ‘GLB-pilots’.

Binnen het Europees landbouwbeleid (GLB) worden pilots opgezet met als doel ervaringen op te doen voor het nieuwe GLB. Deze avond staan we stil bij pilots op landbouwgebied die ons inspireren. Hoe komen we van deze inspirerende pilots naar praktijk? Welke knelpunten zijn er, en welke stappen moeten doorlopen worden om de omslag te maken van pilots naar de praktijk?


Meer informatie

De borrel is op donderdag 6 februari 2020 van 17.00 - 19.00 uur bij Instock, Buitenhof 36 in Den Haag. Met het oog op de organisatie, ontvangen wij uw aanmelding graag zo spoedig mogelijk maar uiterlijk 27 januari, via discussieborreloverlandbouw@gmail.com. U kunt hier ook terecht voor overige vragen.

Officiele uitnodiging

Copyright © NMZH